Zadania związane z dostępem do informacji niejawnych

[Tadeusz Lemańczyk]

Są one przykładowo przedstawione na stronach 261-262 podręcznika Tomasza Szewca (Ochrona informacji niejawnych: komentarz. Warszawa, Wydawnictwo C. H. Beck, 2007). Wzmianka o załączniku nr 1 (Wykaz rodzajów informacji, które mogą stanowić tajemnicę państwową) do Ustawy o ochronie informacji niejawnych cz. II (Informacje, które mogą być oznaczone klauzulą "tajne"), gdzie z poz. 48 Tomasz Szewc wyprowadził zadanie w bliskiej Wam postaci "przedsiębiorcy wykonujący prace badawczo-rozwojowe o szczególnie istotnym znaczeniu dla interesu gospodarczego państwa, zlecone przez ministrów i inne centralne organy państwowe" skłania do uważnego przyjrzenia się wszystkim pięćdziesięciu dziewięciu pozycjom tej części II. Na które z nich moglibyście się natknąć już w uczelni, biorąc udział w prowadzonych w niej pracach badawczo-rozwojowych? A na które z nich, biorąc pod uwagę Wasze plany zawodowe po skończeniu studiów, moglibyście się natknąć w swoich własnych przedsiębiorstwach albo w przedsiębiorstwach, w których planujecie być w przyszłości zatrudnieni?

[Tadeusz Lemańczyk]

Osoby obecne na wczorajszym wykładzie pamiętają z pewnością, jak omawiając powyższe zagadnienie nie byłem w stanie na poczekaniu dojść stosowną ścieżką do odpowiedniej strony internetowej. No cóż, tych stron internetowych w ramach społeczności sieciowej Multilingual Studies at a Distance ( http://fedcba.ning.com/ ) zgromadziliśmy wspólnie już sporo. Dzisiaj w domu, na spokojnie, ustaliłem, że chodziło o wysłaną blisko trzy miesiące temu na blog ( http://fedcba.ning.com/profiles/blog/list?user=2crqpxbj787w0 ) wiadomość Polish Platform for Homeland Security ( http://fedcba.ning.com/profiles/blogs/polish-platform-for-homeland ). Jednym z projektów wzmiankowanych na Polskiej Platformie Bezpieczeństwa Wewnętrznego ( http://www.ppbw.pl/projekty_badawcze.html ) jest Mobilny, sieciocentryczny system wsparcia pracy operacyjnej Policji ( http://www.ppbw.pl/projekty_badawcze/projekt_sobczak.html ). To w związku z tym projektem zgłoszona zastała w ubiegłym roku interpelacja poselska, w odpowiedzi na którą Adam Rapacki - podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji powiedział między innymi:

"informuję, iż osoby nieuprawnione, w tym osoby, którym postawione zostały zarzuty prokuratorskie, nie biorą udziału w pracach PPBW, co oznacza, że nie są dopuszczane do informacji niejawnych związanych z pracami. W pracach takich biorą udział tylko osoby ze stosownym poświadczeniem bezpieczeństwa"
http://www.gover.pl/k6/poslowie/szczegolyInterpelacji/posel/zielins...

dodając równocześnie:

"W trakcie współpracy prowadzonej z Polską Platformą Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie przekazywano podmiotom zewnętrznym żadnych informacji niejawnych w rozumieniu ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631, z późn. zm.)"
Tamże

z czego wynikałoby, że, jak do tej pory, poświadczenia bezpieczeństwa posiadane przez osoby zaangażowane w projekty Polskiej Platformy Bezpieczeństwa Wewnętrznego mają wymiar potencjalny.

Przy okazji, omawiany projekt powstaje w Instytucie Informatyki Wydziału Informatyki i Zarządzania Politechniki Poznańskiej. Dwa kolejne projekty: Biometria i inteligentne metody ekstrakcji informacji z obrazów, sekwencji wizyjnych i mowy ( http://www.ppbw.pl/projekty_badawcze/projekt_dabrowski.html ) oraz System analizy, klasyfikacji i wspomagania rozpoznawania osób na podstawie rozmów z telefonów alarmowych oraz kontroli operacyjnej ( http://www.ppbw.pl/projekty_badawcze/projekt_dabrowski2.html ), powstają w Katedrze Sterowania i Inżynierii Systemów Wydziału Informatyki i Zarządzania Politechniki Poznańskiej. Czas najwyższy na pojawienie się na Polskiej Platformie Bezpieczeństwa Wewnętrznego projektu realizowanego w Instytucie Inżynierii Zarządzania Wydziału Informatyki i Zarządzania Politechniki Poznańskiej, nieprawdaż?

[Anita Sikorska]

W swojej wypowiedzi Joanna zwróciła uwagę na bardzo istotny fakt. W ubiegłym roku wprowadzono nową ustawę, która dotyczy ochrony informacji niejawnych. („Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych” dostępna jest pod adresem: http://dokumenty.rcl.gov.pl/D2010182122801.pdf ). Zachęciło mnie to do poszukiwania odpowiedzi m.in. na pytanie jakie zmiany wprowadza nowa ustawa? Czy mówi coś nowego na temat informacji, które mogą stanowić tajemnicę państwową?

 

Pomimo usilnych poszukiwań nie znalazłam załącznika do tej ustawy, dotyczącego rodzajów informacji, które mogą być oznaczone klauzulą „tajne” tak, jak miało to miejsce w przypadku ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. wprowadza nowe klauzule tajności. Jak zauważył  Marek Anzel w swoim opracowaniu, wprowadza ona zmiany w zakresie pojęć takich jak „tajemnica służbowa” i „tajemnica państwowa”:

 

 „Ustawą z dnia 5 sierpnia 2010 roku wyeliminowano pojęcia tajemnicy służbowej i państwowej. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż dotychczasowy podział na takie tajemnice nie był stosowany w żadnym państwie członkowskim NATO i Unii Europejskiej. Nowe definicje klauzul tajności zostały określone w art. 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 roku.” [ http://www.iniejawna.pl/pomoce/przyc_pom/klauzule.html ]

 

W art. 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 roku wprowadzono nowe definicje klauzul tajności:

„Informacjom niejawnym nadaje się klauzulę „tajne”, jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że;

- uniemożliwi realizację zadań związanych z ochroną suwerenności lub porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej;

- pogorszy stosunki Rzeczypospolitej Polskiej z innymi państwami lub organizacjami międzynarodowymi;

- zakłóci przygotowania obronne państwa lub funkcjonowanie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

- utrudni wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych prowadzonych w celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub ścigania sprawców zbrodni przez służby lub instytucje do tego uprawnione;

- w istotny sposób zakłóci funkcjonowanie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości;

- przyniesie stratę znacznych rozmiarów w interesach ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej.

[ http://dokumenty.rcl.gov.pl/D2010182122801.pdf ]

 

Wszystkie dotychczasowe rozporządzenia dotyczące omawianej ustawy znaleźć można na stronie internetowej: http://ochronainformacji.com.pl/index.php?option=com_content&vi... .

 

Jeśli moje spostrzeżenia na temat tej ustawy są błędne, to proszę o poprawienie mnie.

 

Bezpieczeństwo informacji dla studentów Inżynierii Bezpieczeństwa jest tematem bardzo istotnym. Jeśli mogę, chciałabym zatem zapytać Was, czy zmiany dotyczące nowych klauzul tajności wydają się być, z Waszego punktu widzenia, rozwiązaniem bardziej skutecznym? Czy rzeczywiście, jak wspominała Joanna, rozwiązanie to zmierza „w kierunku ochrony informacji najbardziej żywotnych dla państwa”?

[Tadeusz Lemańczyk]

Proszę raczej wziąć pod uwagę nie tylko zakres klauzuli "tajne", ale także zakres pozostałych trzech klauzul: "ściśle tajne", "poufne" i "zastrzeżone". Te ogólnie sformułowane w artykule piątym zakresy

Art. 5.
1. Informacjom niejawnym nadaje się klauzulę „ściśle tajne”, jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje wyjątkowo poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że:
1) zagrozi niepodległości, suwerenności lub integralności terytorialnej Rzeczypospolitej Polskiej;
2) zagrozi bezpieczeństwu wewnętrznemu lub porządkowi konstytucyjnemu Rzeczypospolitej Polskiej;
3) zagrozi sojuszom lub pozycji międzynarodowej Rzeczypospolitej Polskiej;
4) osłabi gotowość obronną Rzeczypospolitej Polskiej;
5) doprowadzi lub może doprowadzić do identyfikacji funkcjonariuszy, żołnierzy lub pracowników służb odpowiedzialnych za realizację zadań wywiadu lub kontrwywiadu, którzy wykonują czynności operacyjno-rozpoznawcze, jeżeli zagrozi to bezpieczeństwu wykonywanych czynności lub może doprowadzić do identyfikacji osób udzielających im pomocy w tym zakresie;
6) zagrozi lub może zagrozić życiu lub zdrowiu funkcjonariuszy, żołnierzy lub pracowników, którzy wykonują czynności operacyjno-rozpoznawcze, lub osób udzielających im pomocy w tym zakresie;
7) zagrozi lub może zagrozić życiu lub zdrowiu świadków koronnych lub osób dla nich najbliższych albo świadków, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.), lub osób dla nich najbliższych.
2. Informacjom niejawnym nadaje się klauzulę „tajne”, jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że:
1) uniemożliwi realizację zadań związanych z ochroną suwerenności lub porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej;
2) pogorszy stosunki Rzeczypospolitej Polskiej z innymi państwami lub organizacjami międzynarodowymi;
3) zakłóci przygotowania obronne państwa lub funkcjonowanie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
4) utrudni wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych prowadzonych w celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub ścigania sprawców zbrodni przez służby lub instytucje do tego uprawnione;
5) w istotny sposób zakłóci funkcjonowanie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości;
6) przyniesie stratę znacznych rozmiarów w interesach ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Informacjom niejawnym nadaje się klauzulę „poufne”, jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że:
1) utrudni prowadzenie bieżącej polityki zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej;
2) utrudni realizację przedsięwzięć obronnych lub negatywnie wpłynie na zdolność bojową Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
3) zakłóci porządek publiczny lub zagrozi bezpieczeństwu obywateli;
4) utrudni wykonywanie zadań służbom lub instytucjom odpowiedzialnym za ochronę bezpieczeństwa lub podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej;
5) utrudni wykonywanie zadań służbom lub instytucjom odpowiedzialnym za ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli lub ściganie sprawców przestępstw i przestępstw skarbowych oraz organom wymiaru sprawiedliwości;
6) zagrozi stabilności systemu finansowego Rzeczypospolitej Polskiej;
7) wpłynie niekorzystnie na funkcjonowanie gospodarki narodowej.
4. Informacjom niejawnym nadaje się klauzulę „zastrzeżone”, jeżeli nie nadano im wyższej klauzuli tajności, a ich nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej, polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, wymiaru sprawiedliwości albo interesów ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej.
5. Informacje niejawne przekazane przez organizacje międzynarodowe lub inne państwa na podstawie umów międzynarodowych oznacza się polskim odpowiednikiem posiadanej klauzuli tajności.

są wypełniane konkretną treścią przez działania osób określonych w art. 6.

[Tomasz Wieczorkiewicz]

Wśród środków ochrony informacji niejawnych możemy wyróżnić środki ochrony fizycznej informacji niejawnych. Środki ochrony fizycznej informacji niejawnych stosuje się w celu uniemożliwienia osobom nieupoważnionym dostępu do takich informacji a w szczególności przed:

- działaniem obcych służb specjalnych
- zamachem terrorystycznym lub sabotażowym
- kradzieżą lub zniszczeniem materiałów
- nieuprawnionym dostępem pracowników do materiałów oznaczonych wyższą klauzulą tajności

Celem uniemożliwienia osobom nieuprawnionym dostępu do informacji niejawnych należy:

- wydzielić  części  obiektów,  które  poddane  są  szczególnej kontroli wejścia i  wyjścia oraz kontroli przebywania (strefy bezpieczeństwa)

- wydzielić wokół stref bezpieczeństwa strefy administracyjne  służące  do  kontroli  osób  lub  pojazdów

- wprowadzić system przepustek lub inny system określający uprawnienia do wejścia, przebywania  i  wyjścia ze strefy bezpieczeństwa, a także przechowywania kluczy  do  pomieszczeń  chronionych,  szaf  pancernych i innych urządzeń służących do przechowywania informacji  niejawnych stanowiących  tajemnicę  państwową

- zapewnić  kontrolę stref bezpieczeństwa i stref administracyjnych, przez przeszkolonych zgodnie z ustawą  pracowników  pionu  ochrony

- stosować  certyfikowane wyposażenie i urządzenia służące ochronie informacji  niejawnych; środki ochrony kryptograficznej, elektromagnetycznej, technicznej i organizacyjnej odpowiednie dla danego systemu i sieci teleinformatycznej, w której mają być wytwarzane, przetwarzane, przechowywane lub przekazywane informacje niejawne stanowiące tajemnicę państwową Dotyczą ich szczególne wymagania bezpieczeństwa oraz w każdym przypadku indywidualnie zatwierdzane przez służby ochrony państwa.